Tükenmişlik Sendromu nedir

Popüler Haber - Halis Bilgi

  /   1568   /   29 Ağustos 2014, Cuma

Aktüelpsikoloji
 Yazdır

Depresif duygulanım, kendini desteksiz ve güvensiz hissetme, ümitsizlik, evde gerginliğin artışı, kızgınlık, huzursuzluk, mutsuzluk gibi negatif duygulanımlarda artış, nezaket, saygı ve dostluk gibi olumlu duygulanımlarda azalma içermektedir.

Aşırı stres altında kalmaktan kaynaklanan 'Tükenmişlik Sendromu'nu tanıyalım

  

Tükenmişlik Sendromu Kişisel kaynakların sona dayandığı, sürekli ümitsizlik ve negativizmin baskın olduğu enerjinin tükenişi durumunu ifade eder.

Tükenmişlik sendromu, stres altındaki kişinin yorgunluk, hayal kırıklığı ve işi bırakma isteği ile karakterize durumunu tanımlamak için kullanılan bir terimdir. Kişisel kaynakların sona dayandığı, sürekli ümitsizlik ve negativizmin baskın olduğu enerjinin tükenişi durumunu ifade eder. Tükenmişlik hissi yaşamın değişik evrelerinde ortaya çıkabilir.

Fiziksel tükenmişlik belirtileri

Kronik yorgunluk, güçsüzlük, enerji kaybı, baş ağrıları, bulantı, kramplar, bel ağrısı, uyku bozuklukları gibi değişik sorun ve yakınmaları içerir.

Duygusal tükenmişlik bulguları

Duygusal tükenme, çoğunlukla bireyde diğer insanlara yardım ederken, istenen psikolojik ve duygusal taleplerin aşırılığı yüzünden ortaya çıkan bitkinlik durumunu ifade eder. Depresif duygulanım, kendini desteksiz ve güvensiz hissetme, ümitsizlik, evde gerginliğin artışı, kızgınlık, huzursuzluk, mutsuzluk gibi negatif duygulanımlarda artış, nezaket, saygı ve dostluk gibi olumlu duygulanımlarda azalma içermektedir.

Zihinsel tükenmişlik bulguları

Doyumsuzluk, kendine, işine ve genel olarak yaşama karşı olumsuz tutumları kapsar. Tükenmişlik sendromu ilerledikçe işi önemsememe ve işi bırakma, gibi davranışlar görülür.

Duyarsızlaşma

Çalışanların hizmet verdikleri kişilere birer nesne gibi davranması, küçültücü sözler sarfetmesi, umursamaz, alaycı bir tutum sergilemeleridir. Aslında bu davranışların altında bir yabancılaşma duygusu ve savunma mekanizması yatmaktadır.

Kişisel Başarıda Düşme

Zamanla işle ilgili çeşitli olaylarda kendini yetersiz algılama ve işyerinde karşılaşılan kişilerle olan ilişkilerde de başarısızlık duygusu baş gösterir. Harcadığı çabanın boşa gitmesi ve suçluluk duygusu çalışanın iş motivasyonunu düşürerek başarı için gerekli davranışları gerçekleştirmesini engeller.

Tükenmişliğin Başlıca Nedenleri

Sosyal desteğin olmaması/yetersizliği, kişilere ulaşamayacağı hedefler konması, fazla iş yükü, çevresindeki kişilerin motivasyonlarının düşük olması, kişinin karakteriyle yaptığı işin uyuşmaması.

Genç, bekar, çocuksuz bireylerde, evli, yaşlı ve çocuklu bireylere göre; üniversite mezunlarında üniversite mezunu olmayanlara göre, iş deneyimi birkaç yıllık olanlarda bir yıldan az ve beş yıldan uzun süredir çalışanlara göre daha yüksek düzeyde tükenmişliğe rastlanmıştır.

Cinsiyet konusundaki çalışmalar anlamlı bir fark göstermezken, kişilik ve beklentilerle ilgili faktörlerin tükenmişlikle yakından ilgili olabileceği sonuçlarını vermiştir. Dıştan denetim odaklı kişilerde, çalıştıkları kurum, meslekleri ve kişisel yeterlilikleriyle ilgili karşılanması zor beklentilere sahip olan kişilerde daha fazla tükenmişlik olgusuna rastlanmaktadır.

Aile hayatında tükenmişlik

Her iki eşin de çalıştığı ailelerde aile bireyleri arasındaki ilişkinin niteliği ile tükenmişlik arasında korelasyon bulunmuştur. Meslekli rollerle aile rolleri arasında bocalayan ve her iki alan arasında doyurucu bir denge kuramayan kişilerde tükenmişliğe daha sık rastlanmaktadır. Diğer yandan, evlilik ve aile hayatından alınan doyumun yüksek olması ve aile yapısının olumlu olarak algılanması tükenmişlik düzeyini azaltmaktadır.

Sosyal destek

Tükenmişlikle sosyal destek arasındaki ilişki incelendiğinde, sosyal desteğin tükenmişliğe karşı bir tampon görevi gördüğüne işaret etmektedir. Sosyal destek kaynaklarından yararlanmak tükenmişliği azaltan, sosyal destek kaynaklarından yoksun olmak ise tükenmişliği arttıran bir faktör olarak bulunmuştur. Yakın, devamlı, ulaşılabilir bir aile ve dost çevresine sahip olmanın, bireye güven veren ve destekleyen nitelik taşıdığı için tükenmişlik riskini azalttığı görülmektedir.

Tükenmişlik Sendromu ile depresyon karıştırılmamalı

Tükenmişlik sendromu ile depresyonun belirtileri ilk bakışta sanki aynıymış gibi gelse de bunun bir hastalık olmadığını aklımızdan çıkarmayalım.  Depresyon bir hastalıktır. Bu nedenle depresyonla tükenmişlik sendromunu kıyaslamamak daha doğru olur. Tükenmişlik sendromu sonucunda fiziksel ve ruhsal, psikosomatik rahatsızlıklar oluşuyor. Organizma stres faktörleriyle başa çıkamayınca son olarak tükenme noktasına geliyor. Bu aşamada semptomlar ortaya çıkıyor. Depresyon tükenmişlik sendromunun sonuçlarından biri,

bazı belirtiler

• İştahta azalma veya artma
• Sigara ve benzer ürünlerin içiminin artması 
• Doktor kontrol dışında ilaç kullanımında artış
• Alkol ve diğer madde kullanımında artış 
• Sık kâbuslar görme
• Sık öfkelenme 
• Kazalara yatkınlık 
• Sabırsızlık
• Baş ağrıları, migren ve baş dönmesi
• Bıkkınlık, bitkinlik hissi
• Mide rahatsızlıkları 
• Çarpıntı, yüreğinin ağzına gelmesi duygusu
• Ağzın ve boğazın kuruması 
• Duygusal tutarsızlık
• Ağlamak veya kaçıp saklanmak için şiddetli bir arzu duyulması 
• Nedeni bilinmeyen sürekli bir korku ve sıkıntı içerisinde bulunmak
• Duygusal gerilim ve her an tetikte olma durumu 
• Titreme, ellerde terleme ve tikler
• Yüksek sesle sinirli gülmeler 
• Deride hassasiyet
• Uyku bozuklukları 
• Dikkat bozukluğu
• Dargınlık, alınganlık
Ümitsizlik, karamsarlık
• Stresle ortaya çıkan kekeleme veya konuşma zorlukları
• Diş gıcırdatma, dişleri sıkma, çene kilitlenmeleri 
• Âdet öncesi gerilimi veya düzensiz âdetler
• Omuzlarda, boyun ve ensede gerginlik, sırt ağrıları 
 Enerji düşüklüğü ve yorgunluk

Yöneticilere Düşen Görevler

* Zor işleri eşit olarak dağıtarak yükün aynı kişiler üzerinde birikmesini engellemek,

* Zor işlerin dönüşümlü olarak yapılmasını sağlamak,

* Gün içerisinde iş harici aktiviteler için zaman ayarlamak (örn.:okumak),

* Yarım gün çalışmayı desteklemek bu yöntemle insan kaynakları ve esneklik artar,

* Çalışanlara yeni programlar oluşturması için olanak tanımak.

  

Yorumlar